Iako na pijacama i u prodavnicama širom Srbije izgledaju kao potpuno različito povrće, karfiol, brokoli i kupus dele isto poreklo. Poljoprivreda je tokom vekova transformisala jednu divlju biljku u višestruke osnovne namirnice koje danas svakodnevno koristimo.
Brassica oleracea: Biljka majka koja je iznedrila raznovrsno povrće
Glavni akter ove priče je Brassica oleracea, divlja biljka poreklom sa obala evropskog Mediterana. U svom izvornom obliku, ona nije nimalo ličila na povrće koje danas poznajemo. Bila je to izdržljiva biljka, debelih listova i intenzivnog ukusa, prilagođena siromašnom zemljištu i vetrovitoj klimi.
Procesom koji poznajemo kao veštačka selekcija, poljoprivrednici su generacijama birali primerke sa karakteristikama koje su im bile najkorisnije ili najukusnije. Britannica objašnjava da ovaj proces nije uključivao laboratorijske genetske modifikacije, već uporno biranje biljaka sa određenim osobinama. Tako su se razvile različite varijante: cvetovi, stabljike, listovi ili pupoljci jedne te iste vrste.
Kako se razlikuju karfiol, brokoli i kupus?
Glavna razlika između ovih namirnica nije u njihovom genetskom kodu, već u delu biljke koji je selektovan za rast:
- Karfiol: Kod ovog povrća konzumira se nezrela cvast. To je skup cvetova koji se razvija pre otvaranja i ostaje kompaktan i beo zahvaljujući zaštiti sopstvenih listova.
- Brokoli: Takođe potiče od cveta, ali je u ovom slučaju favorizovan rast zelenih i razgranatih cvetnih stabljika. Zbog veće izloženosti svetlosti i visokog sadržaja hlorofila, on ima intenzivnu zelenu boju.
- Kupus: Ovde je fokus selekcije bio na listovima. Vremenom su stvorene sorte koje razvijaju velike, preklapajuće i čvrsto zbijene listove, formirajući klasičnu „glavicu“ po kojoj je prepoznatljiv.
Pored ove tri najpoznatije vrste, od iste biljke potiču i prokelj, kelj i koraba. Svi oni dele isti naučni naziv, iako pripadaju različitim grupama gajenih varijeteta. Njihove razlike su rezultat vekova strpljivog rada zemljoradnika koji su jednu biljku pretvorili u čitavu paletu neophodnog povrća.
