Nešto tako jednostavno kao što je nekoliko novčića može u potpunosti promeniti razumevanje istorije jedne zemlje, zbog čega je njihovo proučavanje neophodno za istoričare. Sada, arheolozi imaju razloga za slavlje nakon što su u Švajcarskoj pronađena dva izuzetna keltska artefakta.
Prema izveštaju organizacije Archaeology Baselland, dva volontera, Volfgang Niderberger (Wolfgang Niederberger) i Danijel Mona (Daniel Mona), slučajno su otkrila dva keltska zlatnika tokom istraživanja u šumovitom i vlažnom području u blizini močvare Berenfels (Bärenfels), u opštini Arisdorf.
Najneverovatnija činjenica je da su ovi zlatnici proveli više od 2.300 godina skriveni pod vodom. Konkretno, reč je o punom stateru i četvrtini statera, dva izuzetno retka primerka antičkog kovanog novca.
Retki nalazi iz dubina močvare
Ovo otkriće se dogodilo tokom dodatnog istraživanja koje je pokrenuto nakon što je 2023. godine na istom području Berenfelsa pronađeno blago koje se sastojalo od 34 srebrna novčića. U proleće 2025. godine, Niderberger i Mona su se vratili na lokaciju sa drugim volonterima kako bi detaljnije ispitali okolinu. Iznenađenje je usledilo kada su se iz blata pojavila dva zlatnika.
Prema navodima stručnjaka, ovi komadi potiču iz sredine i druge polovine 3. veka pre nove ere i deo su grupe od tek nešto više od 20 takvih primeraka u celoj Švajcarskoj. Jedan od njih teži 7,8 grama, dok drugi jedva dostiže 1,86 grama. Oba su očuvana u izuzetnom stanju, što je omogućilo jasnu identifikaciju njihovih motiva i porekla. Ovim otkrićem arheolozi su potvrdili da močvara Berenfels ima veliki istorijski značaj – u keltsko doba nije služila samo za skrivanje dragocenosti, već i kao mesto za ritualne prakse.
Veza između Kelta i antičke Grčke
Poreklo ovih novčića direktno je povezano sa grčkim svetom. Istraživanja ukazuju na to da je upotreba novca u centralnoj Evropi uvedena zahvaljujući keltskim plaćenicima koji su se borili u Grčkoj krajem 4. veka pre nove ere. Tamo su primali isplate u kovanom novcu, koji su potom donosili kući. Od sredine 3. veka pre nove ere, Kelti su počeli da kuju sopstvene zlatnike.
Međutim, to su radili imitirajući statere kralja Filipa II Makedonskog, oca Aleksandra Velikog. Primerci otkriveni u Arisdorfu reprodukuju te modele: na aversu se pojavljuje bog Apolon, a na reversu kočija koju vuku dva konja. Ipak, keltski majstori su prilagodili ove dizajne sopstvenoj ikonografiji, uvodeći elemente poput triskelea (trostruka spirala), što pokazuje njihovu sposobnost da reinterpretiraju mediteransku estetiku.
Eksperti su odbacili mogućnost da su ovi novčići korišćeni u svakodnevnoj trgovini. Imali su veoma visoku vrednost, pa su bili rezervisani za specijalne namene, poput diplomatskih poklona, političkih nagrada ili miraza. Ipak, mesto gde su pronađeni ukazuje na to da su poplavljene vrtače močvare Berenfels bile sveti prostor gde su Kelti polagali dragocenosti kao darove bogovima.
