Tajanstveni posetilac iz dubokog svemira
Svemirska opservatorija TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite), koja je prvobitno dizajnirana za potragu za egzoplanetama, nedavno je dobila novu ulogu: proučavanje međuzvezdanog objekta 3I/ATLAS. Ova kometa, koja trenutno preseca naš Sunčev sistem, ponovo je privukla pažnju naučne javnosti zahvaljujući detaljnim posmatranjima koja su omogućila njeno bolje razumevanje.
Široko vidno polje teleskopa TESS omogućava mu da neprekidno skenira velike delove neba i zabeleži čak i minimalne promene u sjaju. Od 15. do 22. januara ove godine, TESS je sproveo seriju ciljanih posmatranja komete 3I/ATLAS dok se ona udaljavala od Zemlje. Snimci dobijeni u ovom periodu prikazuju svetlu tačku koja se dinamično kreće na pozadini zvezda, ostavljajući za sobom jedva primetan trag. Taj trag, sastavljen od gasa i prašine, nastaje procesom sublimacije ledenog jezgra pod uticajem Sunčevog zračenja i ključni je pokazatelj njene aktivnosti.
Nevidljiva golim okom, ali moćna pod teleskopom
Naučnik sa Tehnološkog instituta u Masačusetsu (MIT) montirao je na osnovu ovih snimaka video-sekvencu od 28 sati koja verno prikazuje kretanje komete. Merenja pokazuju da je prividna zvezdana veličina ovog objekta oko 11,5. To znači da kometa emituje ili reflektuje svetlost koja je otprilike sto puta slabija od granice koju ljudsko oko može videti u uslovima savršenog mraka, što objašnjava zašto su teleskopi neophodni za njeno otkrivanje.
- Brzina i putanja: Objekat se kreće otvorenim putanjama kroz galaksiju, neopterećen gravitacijom našeg Sunca.
- Naučna vrednost: Ovakva tela nose „prvobitne“ materijale iz drugih zvezdanih sistema, delujući kao hemijski ambasadori dalekog svemira.
- Arhivska otkrića: Zanimljivo je da su podaci TESS-a zabeležili prolazak komete mesecima pre nego što su je astronomi zvanično potvrdili, zahvaljujući kasnijoj analizi arhiva.
Analiza arhivskih posmatranja omogućila je istraživačima da rekonstruišu ranu putanju ovog međuzvezdanog gosta. Podaci su sada dostupni kroz Arhive svemirskih teleskopa Mikulski (MAST), pružajući naučnicima priliku za dalju analizu promena u sjaju koje mogu otkriti fizička svojstva komete. Međuzvezdane komete poput 3I/ATLAS pružaju nam jedinstvenu priliku da zavirimo u hemijski sastav tela formiranih van našeg Sunčevog sistema i istražimo tajne drugih zvezdanih kolevki.
