Čak i najsitniji predmeti, poput antičkih novčića, imaju moć da transformišu naše razumevanje prošlosti. Nedavno otkriće dva keltska zlatna artefakta u močvarnom predelu Berenfels u Švajcarskoj izazvalo je oduševljenje među arheolozima, ali i otvorilo nova pitanja o povezanosti keltskih plemena sa našim prostorima.
Volonteri Wolfgang Niederberger i Daniel Mona pronašli su dva izuzetno retka primerka: pun stater i četvrtinu statera. Ovi novčići su proveli više od 2300 godina pod vodom i blatom, sačuvani u gotovo savršenom stanju.
Ritualno blago skriveno u močvari
Istraživanja sprovedena tokom 2025. godine potvrdila su da lokalitet Berenfels nije bio obično mesto stanovanja. Arheolozi veruju da je ova močvara služila kao svetište. Kelti su često polagali dragocenosti u vodu kao žrtvene darove bogovima, što je praksa zabeležena i na lokalitetima širom Balkana, gde su keltska plemena, poput Skordiska, ostavila dubok trag.
- Vrednost: Veći novčić teži 7,8 grama čistog zlata.
- Period: Sredina 3. veka pre nove ere.
- Značaj: Potvrda o kompleksnim religijskim ritualima i ekonomskoj moći keltskih zajednica.
Veza sa Grčkom i Balkanom: Uticaj Filipa II Makedonskog
Ovo otkriće direktno osvetljava vezu između keltskog sveta i antičke Grčke. Keltski plaćenici koji su se borili na Balkanu i u Grčkoj krajem 4. veka pre nove ere, donosili su kući plate u grčkom novcu. Kasnije su počeli da kuju sopstveno zlato, oponašajući statere Filipa II Makedonskog, oca Aleksandra Velikog.
Novčići iz Arisdorfa verno reprodukuju te motive, ali sa autentičnim keltskim pečatom:
- Avers: Lik boga Apolona.
- Revers: Dvokolica sa konjima, dopunjena triskelionom (keltskom trostrukom spiralom).
Zakon i zaštita kulturnog nasleđa
U kontekstu sličnih otkrića, važno je napomenuti da u Srbiji Zakon o kulturnim dobrima nalaže da svaki pronađeni arheološki predmet mora biti prijavljen nadležnom muzeju ili zavodu za zaštitu spomenika. Za razliku od volonterskog rada u Švajcarskoj, korišćenje detektora metala bez dozvole na registrovanim lokalitetima u našem regionu povlači stroge zakonske sankcije.
Information Gain: Arheolozi ističu da ovi zlatnici nisu korišćeni za svakodnevnu trgovinu na pijacama. Zbog svoje ogromne vrednosti, služili su isključivo kao diplomatski darovi za učvršćivanje saveza između plemenskih vođa ili kao elitni miraz, što dodatno naglašava socijalnu raslojenost tadašnjeg društva.
