Ključna tačka u okeanskoj mreži planete
Okean se obično posmatra kao stabilan sistem, ali najnovija merenja pokazuju da ta ideja polako ostaje u prošlosti. Rad objavljen u časopisu Nature potvrđuje da južni deo Indijskog okeana akumulira sve više slatke vode već više od šest decenija. Ovaj fenomen nije zanemarljiv: pojavljuje se u zoni koja povezuje okeanske basene i deluje kao osovina unutar globalne cirkulacije.
Južni Indijski okean funkcioniše kao prirodni koridor. Deo voda iz Pacifika prolazi ka Indijskom okeanu kroz indonežanski prolaz. Dalje na jugu, te mase se integrišu u sisteme koji indirektno utiču na Atlantik. Zbog toga istraživači naglašavaju da ono što se dešava u tom regionu ima efekte koji mogu putovati hiljadama kilometara.
Vođa studije, profesorka Weiqing Han, ističe da se primećuje uporan porast slatke vode, koji raste za oko 6,5% po deceniji. Da bi dočarali veličinu, naučnici porede godišnji priliv sa više od polovine zapremine jezera Taho.
Mapa koja se tiho menja
Tokom 60 godina, oblast tradicionalno slanih voda koja se nalazi naspram jugozapadne Australije smanjila se za oko 30%. To je najbrži tempo smanjenja saliniteta zabeležen na celoj južnoj hemisferi. Proces se objašnjava kroz dva glavna pokretača:
- Snažniji protok iz Indonezije, koji potiskuje manje slane vodene mase u Indijski okean.
- Intenzivniji suptropski vrtlog, koji efikasnije raspoređuje taj slatkovodni tok ka južnim geografskim širinama.
Oba elementa transformišu površinsku strukturu okeana. U prvih 200 metara, sloju koji razmenjuje energiju sa atmosferom, slatka voda zauzima nove rute, što ukazuje na potpunu reorganizaciju sistema.
Zašto je salinitet važan za klimu?
Salinitet i temperatura definišu gustinu vode. Ta ravnoteža pokreće termohalinsku cirkulaciju, ogromnu globalnu struju koja prenosi toplotu i reguliše klimu čitavih kontinenata. Kada salinitet opadne, voda gubi gustinu, a ta promena može uticati na mehanizam koji omogućava Severnom Atlantiku da prima hladne i slane mase koje tonu i vraćaju se ka jugu. To je sistem koji utiče čak i na klimu zapadne Evrope.
Specijalisti povezuju ovu modifikaciju sa varijacijama u vetrovima južne hemisfere. Širenje Hedlijeve ćelije ka polovima, koja transportuje topao vazduh, pomera i pojaseve vetrova, a sa njima i površinske struje. Drugi faktor koji ubrzava proces je stalno zagrevanje „toplog bazena“ (warm pool) Indo-Pacifika, regiona sa veoma toplom vodom.
Šta nas čeka ako se zagrevanje nastavi?
Istraživači upozoravaju da će se, ukoliko temperature nastave da rastu, prisustvo slatke vode u južnom Indijskom okeanu i dalje širiti. Taj napredak bi mogao da modifikuje:
- Obrasce padavina na južnoj hemisferi.
- Trajanje suša.
- Distribuciju hranljivih materija u ključnim zonama za ribolov.
- Intenzitet okeanskih struja.
Ono što danas izgleda kao jednostavan „gubitak soli“ moglo bi biti rani signal da svetska klima prilagođava svoj najvažniji zupčanik: morsku cirkulaciju.
